Jelita szczeniaka: co się w nich dzieje w pierwszym roku życia

W tym artykule:

• Kiedy mikrobiom szczeniaka się stabilizuje?
• Co wpływa na jelita szczeniaka po przeprowadzce do nowego domu?
• Czy biegunka u szczeniaka to coś normalnego?
• Jak wspierać jelita szczeniaka w pierwszych miesiącach?
• Najczęstsze pytania

Przywozisz szczeniaka do domu: nowe zapachy, nowi ludzie, często nowa karma i pierwsze spacery. Dla jego jelit to też wielka przeprowadzka. Mikrobiota, czyli bakterie zamieszkujące przewód pokarmowy, w pierwszym roku życia dopiero się układa.

Zobacz, co wiadomo z badań o tym, jak dojrzewają jelita szczeniaka, i na co warto zwrócić uwagę w tym czasie.

Kiedy mikrobiom szczeniaka się stabilizuje?

Największe zmiany zachodzą w pierwszych 6–8 tygodniach życia. Różnorodność bakterii rośnie jednak dalej, mniej więcej do końca pierwszego roku, a potem u zdrowych psów niewiele się zmienia.

Dobrze pokazuje to badanie Guarda i współpracowników z 2017 roku. Naukowcy pobierali próbki kału od 30 szczeniąt z 10 ras, urodzonych w jednej francuskiej hodowli, w 2., 21., 42. i 56. dniu życia. U dwudniowych maluchów bakterie z grupy Firmicutes stanowiły około 64% odczytanych sekwencji, a Bacteroidetes poniżej 1%.

Już w 21. dniu Bacteroidetes stanowiły około 37%, a jelita zamieszkiwała mieszanka Bacteroidetes, Firmicutes i Fusobacteria, czyli układ typowy dla dorosłych psów. Mimo to w 8. tygodniu mikrobiota szczeniąt wciąż różniła się od mikrobioty ich matek.

Przegląd badań z 2022 roku (Garrigues i wsp.) podsumowuje, że liczba gatunków bakterii w kale rośnie od 2. dnia życia aż do 52. tygodnia. Między 3. miesiącem a 12. rokiem życia obserwowano już niewiele zmian różnorodności lub nie obserwowano ich wcale. O tym, co dzieje się z mikrobiomem w dorosłości i na starość, pisaliśmy przy okazji badania 922 psów z Dog Aging Project.

Siła dowodów: to obserwacje na małych grupach, często z jednej hodowli. Badanie Guarda finansowała firma produkująca karmy. Wiemy, jak zmienia się mikrobiota, ale nie wiemy jeszcze, jaki jej przebieg jest „najlepszy” dla zdrowia psa.

Co wpływa na jelita szczeniaka po przeprowadzce do nowego domu?

Na początku najważniejsze są matka i rodzeństwo. Po przeprowadzce coraz większą rolę odgrywają dieta, otoczenie i ludzie, z którymi szczeniak mieszka.

Pierwsze bakterie szczeniak dostaje od matki: z mlekiem, przy lizaniu i przez bliski kontakt. Według przeglądu z 2022 roku szczenięta z jednego miotu w wieku 7 tygodni miały bardzo podobną mikrobiotę. Gdy zamieszkały osobno, w wieku 13 i 18 miesięcy to podobieństwo było już mniej wyraźne.

Ten sam przegląd przytacza też badanie, w którym psy mieszkające przez pierwsze półtora roku w dużych miastach miały bardziej zróżnicowaną mikrobiotę niż psy z mniejszych miejscowości i ze wsi. Autorzy przypuszczają, że to zasługa większej liczby bodźców na spacerach, ale to tylko korelacja. Ludzie i psy mieszkający blisko siebie dzielą też część bakterii (te dane dotyczą jednak dorosłych psów).

Ciekawostka dotyczy wielkości rasy. W badaniu Guarda szczenięta ras dużych i małych różniły się mikrobiotą tylko w 42. dniu życia. Autorzy wiążą to z dietą: duże rasy często zaczynają jeść stały pokarm już około 3. tygodnia, małe dopiero w 5.–6. tygodniu.

Czego nie wiadomo? Badań nad tym, jak konkretna dieta wpływa na jelita szczeniąt w okresie odsadzania i wzrostu, wciąż brakuje. Autorzy przeglądu wprost o tym piszą.

Czy biegunka u szczeniaka to coś normalnego?

Biegunka u młodych psów zdarza się często, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia. To, że jest częsta, nie znaczy jednak, że można ją bagatelizować. U szczeniaka lepiej szybciej zadzwonić do weterynarza.

Według przeglądu z 2022 roku biegunka dotyka około 25% szczeniąt w wieku od 5 do 14 tygodni. W badaniu Guarda biegunkę miało w którymś momencie 16 z 30 szczeniąt.

Duże badanie podłużne przeprowadzono w Norwegii. W badaniu Sævik i współpracowników opiekunowie 585 psów czterech dużych ras (nowofundlandy, labradory, leonbergery i wilczarze irlandzkie) prowadzili dzienniczki zdrowia. Między 7. tygodniem a 25. miesiącem życia odnotowano 267 epizodów biegunki u 206 psów. Najczęściej pojawiała się w pierwszych miesiącach, a po ukończeniu 3 miesięcy szansa na biegunkę była wyraźnie mniejsza.

W tym samym badaniu psy z miast miały biegunkę częściej niż psy ze wsi, a epizodów było więcej latem. To jednak związki statystyczne z jednej populacji, a nie wyjaśnienie przyczyn.

Kiedy do weterynarza? Badacze przypominają, że parwowiroza i Giardia to częste i groźne problemy u szczeniąt w okresie odsadzania. Idź do lekarza, jeśli biegunka trwa dłużej niż 1–2 dni (u bardzo małego szczeniaka nie czekaj nawet tyle) lub gdy widzisz krew w kale, wymioty, apatię albo brak apetytu.

Jak wspierać jelita szczeniaka w pierwszych miesiącach?

Nie ma jednego sprawdzonego przepisu. Skoro jednak mikrobiota w okresie wzrostu jest bardziej wrażliwa na zmiany niż u dorosłego psa, rozsądnie jest nie wprowadzać wszystkich nowości naraz.

• Karma: przez pierwsze dni zostaw tę, którą szczeniak jadł w hodowli. Jeśli chcesz ją zmienić, rób to stopniowo, gdy maluch już się zadomowi.
• Antybiotyki: tylko wtedy, gdy zaleci je weterynarz. U dorosłych psów metronidazol wyraźnie zmieniał mikrobiotę, a większość bakterii wracała do stanu wyjściowego dopiero co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu kuracji. Podobnych badań u szczeniąt jeszcze nie ma.
• Odrobaczanie: zgodnie z planem ustalonym z weterynarzem. W jedynym badaniu nad fenbendazolem nie zaobserwowano zmian w mikrobiocie, ale szczeniąt było w nim niewiele.
• Spacery i poznawanie świata: w tempie zgodnym z planem szczepień, który ustalisz z lekarzem.
• Obserwacja: notuj, jak wygląda kupa i kiedy pojawiają się zmiany, tak jak opiekunowie w badaniu norweskim. Przy wizycie u weterynarza takie notatki są bardzo przydatne.

Jeśli ciekawi Cię, jak wygląda mikrobiota Twojego psa, analiza Trevalo pokazuje skład 5 kluczowych grup bakterii na tle psów zdrowych, a raport zawiera plan (zobacz przykładowy raport). Pamiętaj, że u szczeniaka mikrobiota wciąż się zmienia, więc wynik pokazuje stan z danej chwili. Analiza mikrobioty nie jest diagnozą weterynaryjną.

Najczęstsze pytania

Czy szczeniak ma taką samą mikrobiotę jak jego matka?

Nie. Matka jest głównym źródłem pierwszych bakterii, ale w badaniu Guarda 8-tygodniowe szczenięta wciąż różniły się od swoich matek. Mikrobiota dojrzewa jeszcze przez wiele miesięcy.

Czy psy z jednego miotu mają podobne jelita?

Jako szczenięta tak, bo dzielą matkę, mleko i otoczenie. Gdy zamieszkają w różnych domach, z czasem ich mikrobiota coraz bardziej się różni.

Czy antybiotyk na zawsze zmieni jelita szczeniaka?

Tego nie wiadomo, bo brakuje badań na szczeniętach. U dorosłych psów po metronidazolu większość bakterii wracała do stanu wyjściowego co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu kuracji. Antybiotyk podawaj tylko wtedy, gdy zaleci go weterynarz.

Czy życie w mieście wpływa na mikrobiom psa?

Możliwe. Psy z dużych miast miały w jednym badaniu bardziej zróżnicowaną mikrobiotę, a w innym częściej chorowały na biegunkę. To korelacje, które nie wyjaśniają przyczyn.

Źródła

• Guard BC, Mila H, Steiner JM, Mariani C, Suchodolski JS, Chastant-Maillard S. Characterization of the fecal microbiome during neonatal and early pediatric development in puppies. PLOS ONE, 2017. journals.plos.org
• Garrigues Q, Apper E, Chastant S, Mila H. Gut microbiota development in the growing dog: A dynamic process influenced by maternal, environmental and host factors. Frontiers in Veterinary Science, 2022. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• Sævik BK i wsp. A longitudinal study on diarrhoea and vomiting in young dogs of four large breeds. Acta Veterinaria Scandinavica, 2012. pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii. Opracowanie: zespół Trevalo, stan wiedzy na 2026-10-23.